Wzmożona aktywność Etny i Anak Krakatau! Wylewy lawy, zamknięte strefy powietrzne i tsunami!

Eksplozje i powstające w ich skutek fale z wulkanu Anak Krakatau. Fot. Dicky Adam Sidiq/kumparan

Święta Bożego Narodzenia nie wszędzie są w tym roku spokojne. Aż dwa znane wulkany zwiększyły swoją aktywność w okresie ostatnich kilku dni. Tragiczne wieści napływają z Indonezji, gdzie erupcja wulkanu Anak Krakatau, lub związane z nią trzęsienie ziemi spowodowało tsunami. Również na włoskiej Sycylii doszło do erupcji wulkanu Etna.

W Wigilię mieszkańcy Sycylii odczuli serię wstrząsów, poprzedzającą większą erupcję typu strombolińskiego. Wzmożoną aktywność wulkaniczną Etna wykazywała już w połowie listopada, jednak to właśnie wczoraj popołudniu ten najwyższy, czynny wulkan Europy otworzył nową szczelinę erupcyjną na zachodniej ścianie Valle del Bove, z której zaczęła wypływać lawa. Wcześniej nowe szczeliny pojawiły się na wschodnim i południowym zboczu SE crater ze spływami lawy właśnie do doliny Valle del Bove.

Etna w nocy z 24. na 25. grudnia. Fot. Alessandro Tringali

Mamy od wczoraj do czynienia z boczną erupcją Etny. Jak informują służby, sytuacja się uspokoiła, a emisja popiołu zmalała. Lotnisko w Katanii jest już czynne po wczorajszym zamknięciu strefy powietrznej. W szczytowym momencie notowano aż 130 wstrząsów w ciągu trzech godzin, a najsilniejsze miały ponad 4 Magnitudo.

Tragiczne wieści napływają z kolei z Indonezji, gdzie w nocy z soboty na niedzielę (22./23. grudnia) czasu polskiego pojawiło się tsunami. Relatywnie niska fala (około 2-3 metry) spowodowała śmierć przynajmniej 429 osób, 1485 jest rannych, a 154 osoby zaginęły (bilans na godziny ranne, 25. grudnia). Najbardziej prawdopodobną przyczyną fali było osunięcie się części stożka wulkanu z powodu podmorskiej erupcji typu Surtsey (sursteyańska, freatomagmowa) wulkanu Anak Krakatau w cieśninie sundyjskiej. Trwa tam bowiem silna erupcja z potężną eksplozją 23. grudnia, która wytworzyła obłok erupcyjny o wysokości szacowanej na nawet 17 kilometrów. Samą erupcję, lub powodujące ją osunięcie części stożka, mogło wywołać zanotowane kilkanaście minut wcześniej trzęsienie ziemi o magnitudzie 5,1.

Efekty niszczycielskiego tsunami w Indonezji. Fot. ACHMAD IBRAHIM/AP

Erupcja typu Surtsey, zwana też mokrą, to w dużym skrócie efekt zmieszania się wody z gorącą lawą, którego wynikiem jest potężna eksplozja pary, często z zawaleniem się części stożka lub całego zbocza. Podobne, choć znacznie silniejsze erupcje także w przeszłości powodowały powstanie niszczycielskich fal tsunami. Około 1610 roku przed naszą erą potężna erupcja z zawaleniem się wulkanu Thera (Santorini) spowodowała falę tsunami, która przyczyniła się do upadku cywilizacjami minojskiej. Z kolei 27. sierpnia 1883 roku, seria eksplozji kraterów wulkanu Krakatau wywołały potężne fale tsunami, które zabiły aż 36 tys. osób. Również erupcja wulkanu Mount St. Helens z 1980 roku wywołała potężne tsunami na jeziorze Spirit Lake, które w szczytowym momencie mogło sięgnąć aż 250 metrów!

Wulkan Anak Krakatau, czyli dziecko Krakatau to nowa wyspa wulkaniczna, która pojawiła się kalderze słynnego wulkanu Krakatau w Indonezji. To właśnie ten wulkan wywołał zmiany klimatyczne i pogodowe w latach 1883-5, również w Europie. Był to również najgłośniejszy dźwięk zanotowany w najnowszej historii ludzkości.